Achter de schermen - het begin II

Door SilentSimon op donderdag 7 mei 2015 13:46 - Reacties (3)
Categorie: -, Views: 2.667

In mijn vorige blog heb ik aandacht besteed hoe de film door de projector gaat.
Behalve het schema valt er niet zoveel bij voor te stellen.

http://sriemersma.nl/tweakblog/schema_filmvenster.jpg
simpel schema van filmbaan

Daarom heb ik wat foto's gemaakt van hoe het er in de echte wereld eruit ziet.
Bij ons draaiden we met 2 typen analoge projectors (ze zijn inmiddels al vervangen door digitaal) ;
de Cinemeccanica Victoria 5 en Victoria 8. (Hun logo heeft een maltezer kruis in beeld)

Ene Frank de Neeve heeft ooit eens een leuk artikeltje geschreven over Cinemeccanica. Hier zijn de foto's van zijn artikel. (met een paar mooie foto's van het maltezerkruismechanisme)

De foto's die ik hier heb gebruikt komen van de Victoria 5, een oerdegelijke redelijk simpele projector die al flink oud is, maar erg betrouwbaar.

http://sriemersma.nl/tweakblog/victoria5_filmbaan_uitleg_small.jpg
klikbaar

Op de afbeelding hiernaast zijn de belangrijkste onderdelen voor het transport van de film goed te zien. Bovenin de boventransportrol, daaronder het filmvenster en de scheentjes die de film aandrukken. (ter preventie van doorschuiven bij elk beeldje en klapperen van de film)
Daar weer onder de tamboer met aan elke kant 16 tandjes en vervolgens weer via enkele andere onderdelen waar ik later eens op terugkom de ondertransportrol.
De transportrollen draaien continue dezelfde snelheid en zorgen voor de aan- en afvoer van de film.


http://sriemersma.nl/tweakblog/victoria5_filmbaan_uitleg2_small.jpg
klikbaar

Als een film eenmaal is ingelegd ziet het er zo uit.
De lusjes duidelijk zichtbaar.
De grote gele knop in beeld is een mechanisme om het kadreerinrichting enigszins te kunnen verschuiven. Hiermee wordt de hele film incluis de tamboer naar beneden of omhoog geschoven zodat mocht een film niet goed ingelegd zijn of er zit een springer in de film (kom ik later op terug) dit aangepast kan worden terwijl de film draait. (je ziet dan 2 beeldjes tegelijk op het scherm, met een zwarte balk - de kader tussen 2 beeldjes - in beeld). Immers het beeld wordt steeds 4 gaatjes verschoven, met dit mechanisme kun je het beeldje precies voor het venstergat plaatsen mocht het nodig zijn. Maar meestal als de film goed ingelegd is, is dit niet nodig.


http://sriemersma.nl/tweakblog/victoria5_totaal_ingelegd_small.jpg
klikbaar

Dan ziet het totaalshot van de Victoria 5 in volle glorie met ingelegde film klaar voor de start er zo uit 8-)
Je ziet aan deze projector dat hij oorspronkelijk nog is gemaakt om kleinere spoelen aan de boven- en onderkant te hebben. Met de komst van de automatisering (kom ik nog eens op terug) is het handiger om met grotere spoelen te werken.

De film loopt vanaf de bovenspoel via katrolletjes naar de projector. De bovenspoel wordt niet aangedreven, de film is het enige wat de spoel laat draaien. De spoel wordt geremd met een frictieschijf om de vliegwielwerking tegen te houden en de film strak te houden. Vooral als de filmduur bijna afgelopen is en de bovenspoel dus veel sneller gaat draaien omdat de film meer vanuit de binnenkant aangetrokken wordt.
Onder het projectiemechanisme komt de film weer terug op de onderspoel. Deze spoel wordt wel met een motor aangedreven. Ook weer met een frictieschijf omdat de motor sneller moet draaien dan dat de film aangeleverd wordt, dit om de film weer strak op te spoelen. De frictieschijfen moeten niet te strak staan zodat de film knapt of de de perforatiegaatjes beschadigt raken, maar ook niet te slap zodat de film niet gaat zwieberen en steeds met harde schokken de film probeert aan te trekken.

http://sriemersma.nl/tweakblog/victoria5_filmvenster_small.jpg
klikbaar

Hiernaast hoe het filmvenster eruit ziet. Hier glijdt de film dus langs en stopt elke keer precies voor het venstergat voor 1/24e seconde.
Het sleetje met gaten wat je ziet uitsteken van links naar rechts is het masker, dit zorgt bij een bepaald filmformaat dat de film op het doek netjes afgekaderd wordt. Meestal mis je ook een klein stukje beeld om het mooi passend te krijgen op het doek.

Filmformaten en objectieven e.d. is voor een latere post.



Dit filmpje op youtube uit 1936(!) legt het mooi uit. De analoge projectors van deze tijd gebruiken nog precies dezelfde technieken van toen om de film om te toveren tot het witte doek. Hier kan je ook goed zien hoe de film door de projector loopt.
Het projector gedeelte is vanaf 4:24 te zien.

Achter de schermen - het begin

Door SilentSimon op donderdag 30 april 2015 07:30 - Reacties (12)
Categorie: -, Views: 2.995

Het begint allemaal - op de filmstrook na natuurlijk - bij de projector welke de film projecteert op het doek.

De non-digitale projector zoals we die waarschijnlijk allemaal wel kennen van plaatjes e.d. is in wezen sinds de invoering van op stroom werkende projectors volgens mij ergens rond 1890 nauwelijks veranderd.

De standaard projector bestaat grofweg uit 3 belangrijke onderdelen:

1. Het lampenhuis
2. Het projectiemechanisme
3. Het voetstuk / zuil

http://sriemersma.nl/tweakblog/projector_onderdelen.jpg


1. Het lampenhuis, het zegt het al, houdt in de lamp.

2. Het projectiemechanisme bevat alles wat met het transport van de film te maken heeft.
Dus alle lagertjes, wieltjes,rollen en kruizen (hierover zometeen meer) en geluidssensors, maar ook de objectieven en lenzen.

3. Het voetstuk bergt meestal de (zware) gelijkrichter voor de lamp (voor een andere post)

Lang leve de standaardisatie is het 35mm filmformaat dť standaard geworden dankzij ene meneer Kodak. Deze heeft later deze standaard ook bedacht voor de fotorolletjes.
Een strook 35mm film ziet er zo uit:

http://sriemersma.nl/tweakblog/35mm_film.jpg
In een volgende post meer aandacht voor 35mm film.

Zoals je kan zien zitten er aan de zijkanten 4 gaatjes per frame, hiermee wordt de film door de projector getransporteerd. (De header is dus gigantisch fout ;))Verder bestaat de film uit geluidssporen en het frame waar de film opzit. De filmlaag (met het plaatje dus) is een erg kwetsbare laag, deze laag komt dan ook als het goed is nergens mee in contact met de machine. Alle wieltjes en lagers zien er ongeveer zo uit:

http://sriemersma.nl/tweakblog/lager_wieltje.jpg

Het kan wel eens voorkomen dat per ongeluk toch contact ontstaat tussen de filmlaag en de machine, eigenlijk alleen maar door verkeerd inleggen van de film waardoor de filmlaag langs een lager loopt oid. Hierdoor komen de zo kenmerkende verticale strepen in beeld die je vaak ziet bij (oudere) films. Dit is dus duidelijk niet de bedoeling :p Het zijn dus puur krassen gemaakt in de emulsielaag van de film.

Zoals je wellicht weet worden films gemaakt en getoond met 24 frames per seconde.
Anders gezegd: elk plaatje op de filmstrook is 1/24e seconde in beeld. Een rap tempo dus; per minuut loopt er een dikke 27,3 meter film door de projector!
Hier komen 2 problemen omhoog:
  • De film zou een blurry waas zijn als het simpel langs de lens geschoven zou worden. Het moet daadwerkelijk 1/24e seconde stilstaan en niet continue bewegen.
  • voor het menselijk oog zijn trillingen onder de 40 hertz irritant zichtbaar.
Hierop is iets werkelijks geniaals bedacht, namelijk het maltezerkruismechanisme.
Dit is een briljant stukje techniek die ervoor zorgt dat bij elke omwenteling van de aandrijfas, de tamboer (dat is de transportrol met tandjes die de film beetpakt in de gaatjes) precies een kwartslag (1/4) draait.

http://sriemersma.nl/tweakblog/maltezerkruismechanisme.gif
Het maltezerkruismechanisme, de afgebeelde versie heeft 6 armen ipv 4, maar het principe is duidelijk.
Deze versie draait dus geen 1/4 slag, maar 1/6


Nu staat het plaatje van de film dus daadwerkelijk 1/24e seconde stil. De tamboer is uitgerust met 16 tandjes aan beide kanten. Zoals ik al schreef heeft elk plaatje 4 gaatjes. De tamboer moet dus om 24 fps te halen: 24 : 4 = 6 omwentelingen per seconde halen. Het spreekt voor zich dat dit naadloos en heel precies moet gebeuren om de film soepel te laten lopen.

Nu is het eerste probleem van de blurry waas al verholpen. Het 2e probleem wordt even briljant als simpel opgelost: per keer dat de film stilstaat (en dat is heel kort) wordt het licht voor de filmbaan onderbroken door de vlinder.

De vlinder is een rondraaiende schijf met gaten of een soort ventilator die direct nŠ de lamp geplaatst is maar voor de film. Deze draait zodanig rond dat deze dus het licht heel kort blokkeert op de juiste momenten.
Deze ‘cheat’ zorgt er dus voor dat je elke frame/plaatje eigenlijk 2x te zien krijgt, waardoor je de illusie creŽert van 2 x 24 fps = 48 frames per seconde. Ook wordt het licht onderbroken op het moment dat er van ‘plaatje gewisseld wordt’ Dit laatste is nodig zodat je je het transport niet ziet van de film, ook dit zou weer een donker wazig beeld opleveren.

De vlinder neemt dus 2x tijdens een projectie van een filmplaatje het licht weg. Dit komt neer op totaal zon 50% lichtverlies! Grofweg: donker (filmtransport) > licht (projectie) > donker (tijdens projectie) > licht (projectie)

Deze vlinder is weer verbonden met het maltezerkruismechanisme voor de synchronisatie tussen deze 2 onderdelen.

Je krijgt de film dus schoksgewijs te zien. De film loopt dus ook met schokjes door het vensterhuis. Het is natuurlijk niet wenselijk dat de film met schokken vanaf de spoel getrokken wordt maar mooi gelijkmatig. Daarom worden er met lusjes gewerkt die het schokken van de film opvangen. Deze lusjes dienen als buffer; immers de aanvoer van de film blijft constant, terwijl de film even stilstaat. Deze lussen vangen dat dus op.

http://sriemersma.nl/tweakblog/schema_filmvenster.jpg

Op bovenstaande (erg) simpele schema zie je dit goed. De film komt van boven en wordt aangetrokken door de boventransportrol. Hierna komt de eerste lus. Vervolgens gaat de film het filmvenster in om daarna bij de tamboer uit te komen. Deze trekt de film dus met schokjes vanaf de boventransportrol aan. De film wordt in het filmvenster gedrukt met veertjes en sleetjes waardoor de film niet gaat klapperen en direct stilstaat bij elke omwenteling van de tamboer. Daarna weer een lusje om de ruimte te creŽren tussen de tamboer en de ondertransportrol om daarna weer opgespoeld te worden.

Dit is in het kort hoe eigenlijk alle projectors werken. Natuurlijk zijn er veel meer gizmo’s en leuke dingen aan een projector, maar dat is voor de volgende keer :)

Achter de schermen

Door SilentSimon op maandag 27 april 2015 22:10 - Reacties (12)
Categorie: -, Views: 3.231

Nou ook maar eens aan de blog :)
Dit keer niet computer gerelateerd (of enigszins) maar hopelijk wel net zo interessant en informatief.

Ik heb enkele jaren als operateur gewerkt in een bioscoop.Helaas een uitstervend beroep met de komst van de digitalisering in de bioscopen, iets waar ik overigens een groot voorstander voor ben.
(Ook de reden dat ik geen operateur meer ben)

Maar wat houdt het precies in? De operateur zorgt ervoor dat
a) het belangrijkste, de films correct getoond worden,
b) het plakken en demonteren van films
c) algemeen onderhoud aan de machines en faciliteiten.

kortom om de bioscoop draaiende te houden wat betreft de technische kant.

Ik hoop het in de toekomst te hebben over de gebruikte filmtechnieken, projectoren en alleszins wat erbij komt kijken om een mooi beeld ťn geluid de zaal in de slingeren voor het vermeack van de menschen aldaar. Zodat jullie eens een glimp kunnen opvangen wat er nou eigenlijk gebeurt achter dat donkere kleine raampje in je rug als je in de bioscoop zit. :)

Tevens ga ik verder in op de digitalisatie in de bioscopen, naast natuurlijk de analoge techniek die vrijwel nergens meer in Nederland wordt uitgevoerd.

note: Ik had enkele jaren terug dit topic ook, maar ben er toen om verschillende redenen mee gestopt, nu houden we het langer vol!